Dùng Cloramin B phòng dịch COVID-19 có làm giảm sốt xuất huyết không?

Để phòng chống dịch bệnh Covid 19 hiệu quả, Bộ Y tế đã đưa ra nhiều quyết định liên quan đến công tác điều trị, dự phòng, cách ly và phun khử trùng sát khuẩn bề mặt. Trong quyết định của công tác phun khử trùng, bộ Y tế đặc biệt nhấn mạnh các khu vực có liên quan đến bệnh nhân COVID-19. Các khu vực có đối tượng tiếp xúc với  F1, F2 và có nguy cơ lây nhiễm cao trong cộng đồng sẽ phải thực hiện việc phun khử trùng.

Các vị trí cần khử trùng

Phun khử khuẩn

Nhiều tỉnh, địa phương đã tiến hành phun khử trùng đồng loạt ở nhiều khu vực như: trong nhà/phòng/nơi ở/căn hộ của bệnh nhân mắc COVID-19. Những khu vực liền kề xung quanh nhà/phòng/nơi ở/căn hộ của bệnh nhân được kể đến bao gồm:

  • Tường phía ngoài của nhà/phòng ở/căn hộ của bệnh nhân F0 và các căn hộ/phòng liền kề;
  • Đối với nhà chung cư, khu tập thể, kí túc xá, khách sạn, dãy nhà trọ, nhà nghỉ, cơ sở cách ly tập trung gồm: Khu vực hành lang, cầu thang, lối đi chung, thang máy, sảnh chờ…
  • Đối với nhà riêng liền kề xung quanh gồm: Tường, sân vườn, vỉa hè, đường đi, lối đi chung…
  • Bên cạnh đó phun khử trùng cũng được thực hiện tại các khu vực đang được cách ly theo dõi, các cơ quan hành chính công, trường học, chợ và các khu vực cộng đồng khác.

Dịch sốt xuất huyết

Bên cạnh việc phòng chống dịch Covid 19, năm 2020 vừa qua, Việt Nam đã phải đối mặt với một loại dịch khác không kém phần nguy hiểm và phức tạp, đó là dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD). Có một số người dân đã nghĩ phun hoá chất Cloramine B vừa có tác dụng diệt rút SARS-CoV-2 lại vừa tiêu diệt được cả muỗi truyền bệnh SXHD. Để mọi người có thể hiểu rõ hơn về điều này,hãy tham khảo một số thông tin được chúng tôi thu thập và tìm hiểu trong thời gian qua.

Cloramin B là chất hóa học được sử dụng nhiều trong chế phẩm diệt khuẩn dạng bột với mục đích khử khuẩn bề mặt và xử lý nước. Chất này cũng được khuyên dùng bởi Tổ chức Y tế Thế giới WHO. Cloramin B có chứa ion Clo dương (Clo+) còn được gọi là Clo hoạt tính có khả năng diệt vi khuẩn, trực khuẩn lao, vi khuẩn có nha bào và nấm.  Dựa vào nguyên lý Clo hoạt tính đó, hóa chất Cloramin B có thể tiêu diệt được vi khuẩn, khử khuẩn trên bề mặt – nơi virus có thể phát triển và hoạt động mạnh mẽ – đặc biệt với cả virus Corona chủng mới.

Phun hóa chất diệt muỗi
Phun hóa chất diệt muỗi

Theo mục hóa chất diệt véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết của chương trình phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn 2019-2021 của BYT ban hành theo quyết định số 3424/QĐ-BYT vào ngày 05 tháng 08 năm 2019 và theo hướng dẫn toàn diện về phòng ngừa, kiểm soát sốt xuất huyết của WHO ban hành vào năm 2011 thì cloramin B là chất không có mặt trong danh mục được khuyến cáo để phòng ngừa và kiểm soát dịch sốt xuất huyết. Các hoá chất được phép dùng trong chương trình phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn 2019-2021 thuộc nhóm Permethrine, Malathion, Deltamethrin (Sử dụng hạn chế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế), Temephos và Pyriproxyfen.

Để phòng chống hai loại dịch bệnh này, ngoài hóa chất quy định khác nhau thì kỹ thuật phun dung dịch khử trùng cũng khác nhau. Kỹ thuật để phun diệt muỗi trưởng thành truyền bệnh SXHD là phun không gian. Nghĩa là các hạt hóa chất diệt muỗi sau khi được phun sẽ lơ lửng trong không khí khoảng 1h đến 2h và khuếch tán đều vào các phòng được phun. Khi đó, muỗi trưởng thành dù có đậu ở mọi ngóc ngách trong nhà thì với cách kỹ thuật phun này sẽ diệt được hết. Đây cũng là phương pháp chính trong phòng chống sốt xuất huyết được sử dụng hầu hết các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á trong suốt 25 năm qua.

Tuy vậy, phương pháp này chỉ tiêu diệt được muỗi trưởng thành vào thời điểm phun. Để đạt hiệu quả tốt trong phòng chống sốt xuất huyết, Bộ y tế khuyến cáo phương pháp phun không gian cần phải được tiến hành sau khi thực hiện các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và lưu ý phải phun từ 2-3 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 1 tuần. Nếu chỉ phun trong không gian đơn thuần, hiệu quả phòng chống dịch sẽ rất thấp.

Các nghiên cứu gần đây đã cho thấy rằng phương pháp phun không gian đơn thuần này quần thể loại muỗi sẽ sớm hồi phục và phát triển lại sau một thời gian ngắn, và do đó bệnh sốt xuất huyết vẫn không thể kiểm soát (1), (2), (3).

Khác với diệt muỗi sốt xuất huyết, kỹ thuật phun diệt vi rút SARS-CoV-2 là phun tồn lưu. Nghĩa là các hạt hoá chất được phun ra ở dưới dạng kích thước lớn hơn, nó rơi và bám trên bề mặt cần khử trùng như dụng cụ bàn, ghế, tường, sàn nhà…. Khi loại vi rút này tiếp xúc với hoá chất, vi rút sẽ bị diệt sạch. Với kỹ thuật phun này hoá chất không bay lơ lửng trong không khí như cách phun không gian.

Sự tương quan giữa xịt khuẩn và dịch bệnh

Cloramin B
Cloramin B dùng để khử khuẩn

Trong quá trình tìm hiểu về hai loại dịch bệnh này trong 2020, chúng tôi nhận ra rằng số ca mắc sốt xuất huyết năm 2020 giảm đi 65% so với cùng kỳ năm 2019. Chính vì vậy nhiều người nghĩ rằng, tác nhân có thể liên quan đến hóa chất Cloramin B. Tuy nhiên, thực tế chúng tôi tìm hiểu, có hai lý do chính để giải thích cho vấn đề trên. Thứ nhất, năm 2020 là thời gian dài thực hiện giãn cách xã hội, tiếp sau đó là giai đoạn cách ly xã hội. Điều này chính là nguyên nhân dẫn đến sự hạn chế lây lan dịch SXH từ địa phương này đến địa phương khác, giữa tiếp xúc giữ người này đến người khác. Từ đó hạn chế được lây truyền vi rút dengue thông qua muỗi tại cộng đồng. Thứ hai,, năm 2019 là năm ghi nhận số ca mắc SXH cao thứ 2 trong lịch sử ghi nhận bệnh SXH ở Việt Nam. Và thường cứ một năm có dịch lớn, chúng ta sẽ tạo ra được miễn dịch cộng đồng và năm tiếp theo sau đó ca bệnh sẽ ít đi (tính chu kỳ dịch). Đó là hai nguyên nhân giải thích tại sao ca mắc SXH năm 2020 giảm hơn so với năm 2019.

Với những lập luận như vậy, chúng tôi cho rằng việc phun cloramin B không làm ảnh hưởng đến sự phát triển và sinh sản của loại muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết dengue, tuy nhiên việc cách ly xã hội của dịch Covid-19 lại làm giảm khả năng lây lan vi rút dengue trong cộng đồng.

>>> Xem thêm: Có nên mua hoá chất để khử khuẩn tại nhà hay không?

0/5 (0 Reviews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *