Nguyên nhân, hậu quả của ô nhiễm môi trường nước ở VN và thế giới

Ô nhiễm môi trường nước đang là chủ đề “nóng” tại Việt Nam. Theo các tài liệu thống kê không chính thức, có đến 9.000 người chết và phát hiện 100.000 người bị nhiễm ung thư mỗi năm do sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm. Mặc dù các cấp, các Ban ngành đã ra sức kêu gọi và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước,… nhưng chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường nước trầm trọng như hiện nay.

Hình ảnh ô nhiễm nước tại sông ngòi tại Việt Nam

Hình ảnh ô nhiễm nước tại sông ngòi tại Việt Nam

Cuối năm 2018, theo kết quả khảo sát: Mỗi năm Việt Nam tiêu thụ hơn 100.000 tấn hóa chất bảo vệ thực vật và hơn 23 triệu tấn rác thải sinh hoạt, hơn 7 triệu tấn chất rắn công nghiệp và có đến 630.000 tấn chất thải nguy hại ra môi trường. Theo ước tính trong tổng số 183 khu công nghiệp thì có tới 60% đơn vị chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Tại các đô thị lớn, chỉ có khoảng 60% chất thải rắn được thu gom nhưng cơ sở hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải, chất thải chưa thể đáp ứng được nhu cầu bảo vệ môi trường.

Trong khi đó, các chất thải đều là hóa chất tẩy rửa, hóa chất nhuộm, dầu mỡ,… chưa được xử lý đã được thải ra các sông, hồ tự nhiên gây ảnh hưởng nghiệm trọng đến đời sống của người dân. Do đó, vấn đề ô nhiễm môi trường đã và đang là vấn đề nghiên cứu được quan tâm tại các trường đại học nhằm tìm ra phương pháp khắc phục hiệu quả, cải thiện môi trường, đem đến cuộc sống trong lành cho người dân.

Định nghĩa ô nhiễm môi trường nước là gì?

Hiểu một cách đơn giản, ô nhiễm môi trường nước là hiện tượng mà ở đó các sông, hồ, biển, nguồn nước ngầm bị nhiễm các chất độc hại có trong thuốc bảo vệ thực vật, chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt,… gây hậu quả lớn đến cuộc sống của con người và các sinh vật tự nhiên.

Hiến chương Châu Âu đã có định nghĩa về ô nhiễm nước là gì như sau: Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi nói chung do con người tác động đến chất lượng nước, làm nhiễm bẩn và có thể gây nguy hiểm cho con người, cho động vật, cho ngành công nông nghiệp.

Nguồn nước sạch tinh khiết đã trở nên ô nhiễm vẩn đục do tác động của con người

Nguồn gốc, tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước

1. Ô nhiễm nước do tự nhiên

+> Mưa lớn, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đã vô tình đem đến một lượng chất thải bẩn, các xác sinh vật vào trong môi trường nước.

+> Do sự phun trào núi lửa, mực nước biển dâng cao hoặc cũng có thể do sự hòa tan nhiều chất muối khoáng có nồng độ quá cao trong đó có chứa các chất như Arsen, Fluor, kim loại nặng (tác nhân gây ung thư),…. vào trong môi trường nước.

Ô nhiễm nguồn nước do thiên tai lũ lụt gây ra

Ô nhiễm nguồn nước do thiên tai lũ lụt gây ra

2. Ô nhiễm nước do con người

Con người là tác nhân chính dẫn đến ô nhiễm môi trường nước thông qua các chất thải công nghiệp, sinh hoạt, nông nghiệp,… vào môi trường nước.

  • Từ sinh hoạt hàng hàng

Tính đến tháng 4/ 2019 dân số Việt Nam là hơn 97 triệu người kéo theo đó là nhu cầu sử dụng nước tăng cao, việc khoan giếng bừa bãi hay việc sử dụng nước sạch không hợp lý, lượng chất thải sinh hoạt tăng lên đã vô tình phá vỡ cấu trúc tự nhiên vốn có của nguồn nước.

Đặc biệt, chỉ cần một tờ giấy, một hộp sữa hay một túi nilon thải ra môi trường ao hồ, gây ra ô nhiễm môi trường nước, làm mất cảnh quan gây ra tình trạng tắc nghẽn đường ống. Tuy nhiên, tại Việt Nam thì nhiều người vẫn thiếu ý thức, bỏ rác bừa bãi, theo số lượng nghiên cứu gần đây thì Việt Nam nằm trong số 5 Quốc gia xả rác hàng đầu ra biển và đóng góp tới 60% lượng rác thải nhựa trong các vùng biển trên Thế Giới.

Ô nhiễm môi trường nước do nước thải sinh hoạt hàng ngày của con người thải ra môi trường

Nước thải sinh hoạt hàng ngày của con người thải ra môi trường

  • Từ chất thải công nghiệp

Các nhà máy, xí nghiệp ngày càng phát triển để phục vụ nhu cầu sản xuất, tiêu dùng của con người làm cho nguồn nước thải tăng lên ngấm vào mạch nước ngầm đã gây đến ô nhiễm nguồn nước trầm trọng.

Bên cạnh đó, các hoạt động khai thác khoáng sản, dầu mỏ, dầu khí kể cả những khu chế biến thủy sản, chế biến thực phẩm,… cũng đã góp phần gây ô nhiễm nước tại Việt Nam. Theo thống kê thì nước ta có hơn 5.000 doanh nghiệp khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng và có đến 4.500 làng nghề cùng với 13.500 cơ sở y tế hàng ngày đã phát sinh hơn 47 tấn chất thải nguy hại và khoảng 125.000 mét khối nước thải y tế ra môi trường nước.

Ô nhiễm môi trước nước - Nước thải công nghiệp không được xử lý ra môi trường bên ngoài

Nước thải công nghiệp không được xử lý ra môi trường bên ngoài

Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước

Các ion hòa tan và các hợp chất hữu cơ là 2 nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước.

1. Các ion hòa tan có trong nước

Trong nước thải sinh hoạt luôn chứa một lượng lớn các loại ion hòa tan có trong nước như: K+, Na+, Cl-, SO42-. Còn trong nước thải công nghiệp thì các ion kể trên còn có thể chứa các kim loại nặng như Hg, Pb, As, Cd, Cr,… là những tác nhân gây ngộ độc, gây ung thư nếu con người uống phải, cụ thể từng loại:

  • Các chất dinh dưỡng

Muối Nitơ và Phopho là các chất dinh dưỡng giúp cho thực vật, rong tạo phát triển mạnh ở nồng độ thích hợp. Các chất dinh dưỡng thường có mặt trong các nguồn nước tự nhiên, mặc dù không độc hại đối với con người nhưng khi nồng độ lớn sẽ gây ra hiện tượng phú dưỡng, hiện tượng tảo phát triển mạnh, nước hồ trở nên xanh, đồng thời xuất hiện một lượng lớn bùn lắng được tạo thành do xác của tảo chết. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ khiến ao hồ trở thành vùng đầm lầy, cuộc sống của động vật thủy sinh sẽ bị hủy diệt.

  • Ion SO42- (Sunfat)

Nồng độ sulfat cao ở trong nước biển, nước phèn, nguồn nước tự nhiên. Nồng độ Sulfat cao có thể do bị vi sinh vật chuyển hóa tạo ra sulfit và axit sulfuric gây ăn mòn đường ống, bê tông, thậm chí có thể gây hại cho cây trồng ở nồng độ cao.

  • Ion Cl- (Clorua)

Clorua là một trong những ion hòa tan quan trọng trong nước thải. Tuy nhiên, trong môi trường nước khi mà Clorua kết hợp với các loại ion khác như Natri, Kali gây ra mùi vị cho nước. Khi mà nguồn nước có nồng độ Cl- tăng cao thì gây khả năng ăn mòn kim loại, giảm tuổi thọ các công trình bê tông khi tiếp xúc với nước. Ion Cl- không gây hại cho sức khỏe của con người nhưng nó lại gây ra vị mặn, gây hại cho cây trồng.

  • Các ion kim loại nặng 

Kim loại nặng là những chất gây độc tính cao cho con người. Kim loại nặng bao gồm các chất như Pb, Hg, Cr, As, Mn,… chúng xuất hiện trong nước thông qua nước thải của các cơ sở sản xuất pin, luyện kim, hóa dầu,…

+> Con người khi uống phải nguồn nước có chì sẽ gây độc thần kinh, gây chết nếu bị nhiễm độc nặng

+> Thủy ngân là kim loại loại rất độc cho con người, vào những thập niên 60 ô nhiễm thủy ngân tại Nhật Bản đã gây tích lũy trong hải sơn và hơn 1.000 người đã chết do bị nhiễm đọc thủy ngân sau khi bị nhiễm đọc thủy ngân.

+> Hóa chất Asen là chất độc cho con người, động vật nó có khả năng tích lũy trong cơ thể người nếu uống phải và gây ung thư chỉ trong một thời gian ngắn.

Các kim loại nặng là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước thủy sản, nước sinh hoạt lớn nhất hiện nay.

Nước bị ô nhiễm do kim loại nặng

Nước bị ô nhiễm do kim loại nặng

2. Các hợp chất hữu cơ

Theo ước tính, trên thế giới có khoảng 60.105 tấn các chất hữu cơ tổng hợp có nguồn gốc từ thuốc trừ sâu, thuốc kích thích, các phụ gia trong thực phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏa của con người.

  • Các hợp chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học

Trong nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp chế biến thực phẩm có chứa các hợp chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học như cacbonhidrat, protein, chất béo,… Những chất hữu cơ này có khả năng gây hại đến nguồn lợi thủy sản, khi chúng phân hủy sẽ làm giảm oxy hào tan trong nước gây chết cho tôm và cá

  • Các hợp chất hữu cơ bền vững

Ngược lại, các hợp chất hữu cơ bền vững lại có độc tính cao, chúng thường có trong các chất thải công nghiệp, nước chảy từ đồng ruộng,… đe dọa đến chất lượng của nguồn nước, ảnh hưởng đến con người và sinh vật.

  • Các hợp chất dầu mỡ khó tan

Dầu mỡ khó tan cũng là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước. Bởi lẽ, dầu mỡ có thành phần hóa học phức tạp, khó tan trong nước. Dầu mỡ có nguồn gốc nước thải sinh hoạt hay các hoạt động khai thác dầu thô trên biển. Đây là các hợp chất có độc tính rất cao.

  • Vi sinh vật gây bệnh có trong nước thải

Nước thải sinh hoạt có chứa rất nhiều các loại vi sinh vật gây bệnh, và có thể truyền bệnh cho con người. Các vi sinh vật này là vi khuẩn, virus, động vật đơn bào, giun sán,… chúng vốn không bắt đầu từ nguồn nước mà chúng cần có một vật chủ để sống ký sinh và phát triển. Nếu nước có một số lượng vi sinh vật lớn thì đó là nguồn nước ô nhiễm.

0/5 (0 Reviews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *